autor: Maciej Gallas, monografia: „Ewangelista w Pasji wg św. Jana Johanna Sebastiana Bacha. Autorska koncepcja wykonawcza uwzględniająca dwa warianty stroju muzycznego (barokowy i współczesny) w ujęciu komparatystycznym”, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2013
STRESZCZENIE:
Niniejsza publikacja stanowi opis autorskiej koncepcji wykonawczej partii Ewangelisty w Pasji wg św. Jana, J.S.Bacha. Na jej kartach przedstawiam w syntetycznym ujęciu historyczną zmienność wysokości stroju muzycznego, ewolucję formy pasyjnej oraz historyczny kontekst powstania omawianej kompozycji. Ważna część mojej pracy to analiza literacko- muzyczna partii Ewangelisty. Składa się na nią poszukiwanie objaśnienia kontekstu teologicznego i kulturowego, związanego z obrzędowością i religijną tradycją Żydów. Przedstawiam zdarzenia harmoniczne, które w wyrazisty sposób wspierają poszczególne treści utworu. Identyfikuję i opisuję figury retoryczne, stanowiące muzyczną ilustrację i symboliczną charakterystykę osób i zdarzeń. Analizuję korelacje planów tonalnych z afektami poszczególnych odcinków muzycznych w myśl koncepcji Johannesa Matthesona. Połączenie tylu różnorodnych elementów w kompletną i doskonałą całość, gdzie brak jakiejkolwiek przypadkowości, czy niezręczności, potwierdza powszechnie istniejące przekonanie o geniuszu kompozytora i powoduje zachwyt nad złożonością i misternością jego utworu. Na bazie powyższych informacji kreślę autorską koncepcję wykonawczą, ukonstytuowaną w oparciu o osobiste doświadczenie artystyczne oraz dostępną fonografię.
Dzieło artystyczne (płyta CD dołączona do tej książki) jest zapisem projektu badawczego, polegającego na określeniu podobieństw i różnic w warstwie wykonawczej utworu, pojawiających się wraz ze zmianą wysokości stroju muzycznego (barokowego- 415 Hz i współczesnego- 440 Hz). W tekście omawiam aspekt techniczny i interpretacyjny wykonania całej partii Ewangelisty ze szczególnym uwzględnieniem tych różnic. Opisuję potencjalne warianty interpretacyjne i poszukuję źródeł ich inspiracji w zróżnicowanym podejściu do tematu Męki Jezusa Chrystusa.
Subiektywnie sformułowane wnioski po dokonaniu nagrania brzmią następująco: dla wokalisty przyzwyczajonego do poruszania się we współczesnym stroju (440 Hz), śpiewanie w nim jest wygodniejsze i bardziej intuicyjne. Wynika to z wszechogarniającej dominacji stroju a1=440 Hz w otaczającym nas środowisku muzycznym. Trudności techniczne, związane z wykonaniem wysokich dźwięków i udźwignięciem ogólnie wysokiej tessitury, wbrew pozorom nie odbiegają znacząco od tych, pojawiających się w niższym stroju. Wykonawstwo w stroju barokowym (415 Hz), do którego trzeba się przyzwyczaić w dłuższym okresie czasu, daje jednak większe możliwości subtelniejszego operowania dynamiką oraz łagodniejszą barwą głosu. Te właściwości pozwalającą bardziej adekwatnie oddać „ducha tej muzyki” i sugestywnie wyrazić ogólnie żałobną tematykę utworu.
